Ecologisch maaibeheer is niet langer een vrijblijvende keuze voor waterschappen. Door de wettelijke regels die voortvloeien uit de Omgevingswet en de bijbehorende gedragscode gelden inmiddels duidelijke voorschriften voor het beheer van bermen, oevers en watergangen. Volgens Water Natuurlijk moet Waterschap Hollandse Delta deze regels volledig naleven en het maaibeheer daadwerkelijk ecologisch uitvoeren.
Waterschap Hollandse Delta is een van de grootste groenbeheerders buiten de officiële natuurgebieden. Het beheert duizenden kilometers bermen, oevers, watergangen en dijken op de Zuid-Hollandse eilanden. Juist daar liggen volgens Water Natuurlijk grote kansen voor herstel van biodiversiteit.
“De grond is er al. Door bermen, oevers, dijken en watergangen anders te beheren, kun je met relatief weinig middelen veel betekenen voor de natuur,” aldus Water Natuurlijk. “Bovendien vormen deze langgerekte gebieden belangrijke verbindingen tussen natuurgebieden en andere leefgebieden voor planten en dieren.”
Stap vooruit in de bermen
Water Natuurlijk vraagt al jaren aandacht voor ecologisch maaibeheer. In 2019 besloot Hollandse Delta, mede na acties van Water Natuurlijk op de Zuid-Hollandse eilanden, om 60 procent van de wegbermen ecologisch te beheren. Volgens Water Natuurlijk is daar inmiddels zichtbaar resultaat van: de biodiversiteit in verschillende bermen neemt toe.
Voor watergangen en oevers bleef het maaibeheer volgens de organisatie echter achter. Daar werd veelvuldig gebruikgemaakt van de klepelmaaier, waarbij de vegetatie wordt verhakseld. Dat kan ten koste gaan van insecten en andere dieren die zich in de vegetatie bevinden. Bovendien blijft het verhakselde maaisel vaak liggen, waardoor voedingsstoffen aan de bodem worden toegevoegd. Dat kan verruiging met onder meer brandnetels en bramen in de hand werken.
Klepelmaaier alleen nog in uitzonderingsgevallen
Met de huidige wettelijke voorschriften moet daar verandering in komen. Het gebruik van de klepelmaaier is volgens de geldende regels alleen nog onder bepaalde omstandigheden toegestaan. Ook moet maaisel worden afgevoerd wanneer de voorschriften dat vereisen.
Daarmee zijn maatregelen die Water Natuurlijk al langere tijd bepleit onderdeel geworden van de wettelijke regels voor ecologisch maaibeheer.
Water Natuurlijk wijst erop dat de aangescherpte regelgeving niet onverwacht komt. Volgens de organisatie hebben waterschappen de afgelopen jaren gepleit voor aanpassing en versoepeling van de regels. Nu de wettelijke kaders vaststaan, is het volgens Water Natuurlijk aan Waterschap Hollandse Delta om deze consequent toe te passen.
Toezicht en handhaving
Water Natuurlijk constateert dat in de polders nog steeds situaties voorkomen waarin maaisel blijft liggen of waarin de klepelmaaier wordt ingezet. De organisatie roept daarom op om eventuele overtredingen te melden bij de Omgevingsdienst Zuid-Holland Zuid, die verantwoordelijk is voor toezicht en handhaving.
“De regels zijn er nu niet alleen als richtlijn, maar als wettelijk kader. Dat betekent dat het waterschap zijn maaibeheer daarop moet aanpassen. Wat goed is voor de biodiversiteit, is bovendien vaak ook goed uitvoerbaar en kostenefficiënt. Het is nu vooral zaak dat de regels overal in de praktijk worden nageleefd.”