Van piepkleine zwammen tot zeldzame soorten: de Hoeksche Waard blijkt een verrassend rijke paddenstoelenwereld te hebben.
Wie in de herfst door een bos of langs een oude wilgengriend wandelt, kan er bijna niet omheen: paddenstoelen schieten overal uit de grond. Maar wist je dat er in de Hoeksche Waard naar schatting zo’n 1.500 soorten zijn gevonden? Een wereld die veel groter en gevarieerder is dan de bekende vliegenzwam met zijn rode hoed en witte stippen.
Janus Verkerk van het Hoeksche Waards Landschap weet er alles van. Hij vertelt dat een paddenstoel eigenlijk maar een klein zichtbaar onderdeel is van een veel groter organisme. Onder de grond bevindt zich een netwerk van schimmeldraden, het zogenaamde mycelium of de zwamvlok. De paddenstoel die boven de grond verschijnt, is het vruchtlichaam. Daarmee verspreidt de schimmel zijn sporen.
Niet alleen in de herfst
Hoewel de herfst hét seizoen is om paddenstoelen te ontdekken, zijn ze het hele jaar door te vinden. Regen en vocht stimuleren de zwamvlok om vruchtlichamen te vormen. Sommige soorten verschijnen juist in de winter of het vroege voorjaar. Zo groeit het fluweelpootje vooral in december en januari. In februari en maart is het tijd voor de opvallende rode kelkzwam, die vooral in grienden voorkomt.
De Hoeksche Waard heeft met haar zware kleigrond een eigen, bijzondere paddenstoelenflora. Het is misschien niet het rijkste paddenstoelgebied van Nederland, maar er zijn genoeg bijzondere soorten te ontdekken. Verkerk noemt onder meer de holsteelkluifzwam, die hij onlangs aantrof in het Moricaanse Bos bij Strijen.
Waar moet je zijn om paddenstoelen te ontdekken?
Wie zelf op ontdekkingstocht wil, hoeft niet ver te zoeken. Het Molendijkse Bos en het Veerbos in Numansdorp, de Borrekeen bij Zuid-Beijerland, het Meilweg bos bij ‘s-Gravendeel en het Moricaanse Bos bij Strijen zijn interessante gebieden. Ook de Esseplaat, met zijn vele wilgen, is bijzonder geschikt. Oude landgoederen zoals Hof van Moerkerken en het Laningpark in Oud-Beijerland bieden eveneens volop mogelijkheden.
Pas op met plukken en eten
Paddenstoelen bekijken is één ding, ze meenemen voor consumptie is een heel ander verhaal. Sommige soorten zijn bijzonder giftig. De groene knolamaniet is zelfs levensgevaarlijk. Het gif kan ernstige schade aan organen veroorzaken, terwijl de eerste klachten pas na langere tijd optreden.
Verkerk adviseert daarom om als leek niet zomaar zelf paddenstoelen te verzamelen om op te eten. Ook determinatie-apps zijn niet altijd betrouwbaar. Vooral bij paddenstoelen is een foto van alleen de bovenkant van de hoed onvoldoende om een soort met zekerheid te herkennen. Soms is zelfs microscopisch onderzoek nodig.
Samen op zoek naar bijzondere soorten
Binnen het Hoeksche Waards Landschap is een paddenstoelenwerkgroep actief. De groep bestaat uit ongeveer tien enthousiaste liefhebbers die regelmatig samen het gebied intrekken. Tijdens excursies proberen ze zoveel mogelijk soorten te ontdekken en op naam te brengen. Inmiddels hebben de leden gezamenlijk zo’n 700 tot 800 soorten in de omgeving gevonden.
Hun uitgangspunt is duidelijk: zo weinig mogelijk plukken en zoveel mogelijk in de natuur laten staan. Met een spiegeltje bekijken ze bijvoorbeeld de onderkant van een paddenstoel om belangrijke kenmerken te herkennen.
Ook nieuwe belangstellenden zijn welkom. Ervaring is niet noodzakelijk, al valt er volgens Verkerk ontzettend veel te leren. Wie meer wil weten of belangstelling heeft om mee te doen, kan contact opnemen via de website van het Hoeksche Waards Landschap.
De paddenstoelenwereld blijkt dus veel meer te zijn dan een rode hoed met witte stippen. Wie goed kijkt, ontdekt in de Hoeksche Waard een fascinerende natuurwereld, vaak gewoon langs het wandelpad.
Het volledige radio-interview met Janus Verkerk is onder dit artikel terug te luisteren.
.